بازي، مدرسه كودك است و روند رشد اجتماعي كودكان را تقويت ميكند.
از ديدگاه روانشناسي، بازي، كار كودك است و در همه جنبههاي رشد كودك تاثير دارد و از طرفي ديگر جنبههاي رشد نيز بر ديگر جنبههاي بهداشتي و رواني موثر است به خصوص بازي جسماني كه سبب چالاكي و افزايش مهارت حركتي و رشد تقويت سيستم عصبي كودك ميشود.
بازي، سيستم عضلاني و رشد حسي و حركتي كودك را تقويت ميكند و به اين طريق بر هوش كودك تاثير فراواني دارد و با بازي كردن، دقت كودك در انجام كارها افزايش مييابد.
از ديگر تاثيرات مهم بازي در دوران كودكي رشد عاطفي و ايجاد احساس شادي و نشاط در كودك است.
بازي سالم ميتواند عواطف منفي از قبيل ترس، اضطراب، نفرت و افسردگي را به شدت در كودك كاهش دهد. به همين جهت امروزه مهمترين روش براي درمان اختلالات رواني و عاطفي كودكان، بازي درماني است كه حتي موجب درمان بسياري از اختلالات رواني در بزرگسالان نيز ميشود.
با اين وجود بهترين روش براي درمان اختلال رواني در بزرگسالان بازيهاي متناسب با سن آنهاست.
بازيهاي سالم و متناسب با كودكان ميتواند به علت دستكاري در پديدهها و آزمايش محيط اطراف توسط كودك افزايش رشد عقلاني وي را در پي داشته باشد چرا كه حس كنجكاوي كودك از اين طريق برآورده شده و مناسبترين عمل رشد عقلي كودك است.
بازي باعث تقويت رشد اجتماعي كودكان ميشود چرا كه كودكان با تمرين زندگي آينده از طريق بازي و فراگيري روابط انساني و اجتماعي و همكاري در گروههاي بازي ميتوانند رشد اجتماعي داشته باشند همانگونه كه نياز عاطفي آنها از محبت و امنيت از اين طريق برآورده ميشود.
رشد اخلاقي و معنوي به صورت پايبندي به نظم و مقررات، رعايت حقوق ديگران، كمك به ديگران، خيرخواهي و لذت بردن از خدمت به ديگران از ديگر تاثيرات بازي در كودكان است. به عبارت ديگر مهمترين عامل تربيتي و پرورشي در همه زمينهها به ويژه در زمينه تامين بهداشت رواني كودك، بازي است.
با توجه به اين كه دوران كودكي مهمترين دوره زندگي است لذا والديني كه در انديشه پرورش فرزنداني داراي شخصيت سالم، نيرومند و متعادل هستند بايد به طور جدي در فكر فراهم كردن زمينه مناسب براي زندگي كودكان خود باشند و هر پدر و مادري بايد يك ساعت از وقت خود را در هر روز به كودك خود اختصاص دهد و زمينه بازيهاي گروهي را نيز فراهم كند چرا كه از سنين شش سالگي به بالا بازيهاي گروهي نيز بايد بيشتر مورد توجه باشد.
ارتباط بازي با سن و جنسيت كودك
در سنين كم، كودكان بازيهاي انفرادي را بيشتر مورد توجه قرار ميدهند و حضور والدين را در اين بازيها مهم ميدانند در حالي كه با افزايش سن كودك، بازيها به شكل گروهي، قاعده دار و همراه با نظم و احترام به حقوق ديگران انجام ميشوند.
دكتر حيدر اسلامي-ایسنا
بهروز فرجي دشت