موضوع«خلاقيت» همواره جالب توجه بوده است. از يک طرف همه، خلاقيت را ارزش و نوعي امتياز مي دانيم و از سوي ديگر، مردم در زمان خود رفتار مناسبي با افراد خلاق نداشته اند. اين امر شايد به دليل خلاقيت و ويژگي غيرعادي و غير معمولي«خلاقيت» باشد.به راستي خلاقيت چيست و خلاق کيست؟ بچه هايي که راه حل هاي جديد و مناسب پيدا مي کنند، بچه هايي خلاق هستند. اما بايد دانست که خلاقيت هوش نيست. بسياري از بچه هاي باهوش خلاق نيستند، اما گاهي با بچه هايي سر و کار داريم که به ظاهر بازيگوش و معمولي اند، اما انديشه هاي خلاقي دارند. اين دسته از بچه ها بر خلاف ظاهرشان ذهن پيچيده اي دارند.

خلاقيت ۳ ويژگي دارد:

۱ -بچه هاي خلاق آمادگي دارند که در پي راه حل هاي غير معمول باشند؛۲ -آنان از ابراز عقايد و مفاهيم جديد لذت مي برند؛۳ -آنان از اشتباه کردن نمي ترسند.

بچه هاي خلاق به تمسخري که ممکن است متعاقب اشتباه شان پيش بيايد، بي اعتنا بوده و مشتاق اند راه حل هايي که احتمال شکست در آن زياد است را بياموزند. شايد مهم ترين تفاوت بچه هاي خلاق با ساير بچه ها در نوع تفکر آنان باشد. بچه هاي عادي و معمولي معمولا از تفکر هم گرا استفاده مي کنند يعني براي حل مسئله، ذهن شان را معطوف به يافتن پاسخ صحيح مي نمايند. در عوض تفکر واگرا که اساس خلاقيت به شمار مي آيد نوعي فکر کردن است که وقتي يک مسئله داراي چندين پاسخ باشد به کار گرفته مي شود.

موانع شکوفايي خلاقيت

۱ -اجبار به هم نوايي:

اگر فرزندان به اطلاعات و دنباله روي از روش هاي متداول و قواعد خشک و انعطاف ناپذير مجبور و ملزم باشند، به طور چشم گيري خلاقيت در آنان نقصان مي يابد. والدين مسلط و قدرت طلب، معلمان و مديراني که نظم و انضباط افراطي را بر بچه ها تحميل مي کنند، به طور نادانسته و ناخواسته زمينه ساز زوال خلاقيت مي شوند.۲ -نکوهش:ابراز عقيده و ابراز راه حل هاي غير معمول و خارق العاده يکي از نشانه ها و مولفه هاي خلاقيت است. بنابراين نکوهش و تمسخر بچه هاي خلاق باعث خواهد شد که احساس ارزشمندي آنان کاهش يابد.

۳ -انتظار پيروزي

انتظار پيروزي هميشگي و مدام و توقع زيادي والدين، آفت پيشرفت و ترقي بچه ها خواهد بود. انتظار پيروزي از هر کوشش، اغلب باعث خواهد شد که بچه ها از شکست هايشان دلسرد شده و به دنبال راه حل هاي نو و بديع نروند. از طرف ديگر، انتظار تشويق و پاداش زياد نيز باعث افزايش توقع بچه ها در هر بار موفقيت خواهد شد. در بلندمدت اين امر ديد را از شناسايي واقعيت ها تحريف کرده و قدرت خلاق ذهن بچه ها را از بين مي برد.۴ -نبود درک متقابل:خلاقيت به عبارتي نوعي بازي بيان عقايد و راه حل ها، همراه با تمايل به خيال پردازي، ادعا، جسارت ورزي و دست کاري در مفاهيم پذيرفته شده است. اغلب بچه هاي خلاق حالتي کودکانه دارند و کارهايشان توام با ريخت و پاش است اما اين ها تنها ظاهر قضيه است.

راه هاي کمک به رشد خلاقيت

۱ -شرکت در يادگيري خودانگيخته:بسياري از بچه ها تحت فشار ديگران(مديران، معلمان، والدين) هستند. بنابراين تشويق شان براي جهت دادن به يادگيري چندان آسان نخواهد بود. از اين گذشته بسياري از والدين با شيوه هاي يادگيري خودانگيخته آشنايي ندارند. در برخي موارد هم مي ترسند اگر به بچه هايشان آزادي بيشتري بدهند تا آنان به شيوه خودشان واقعيت ها را کشف و دريافت کنند، چيزهاي اشتباهي را ياد گرفته و يا بچه ها آن چه را هدف آنان است نياموزند. والدين، در حقيقت وظيفه دارند بياموزند که چگونه مي توان آموخت.۲ -قانع نباشند:بچه ها بايد اجازه داشته باشند نظرات و افکارشان را تغيير دهند و تا مي توانند حدس بزنند. بگذاريد ذهن و توانايي تجسم و تصور بچه هايتان وحشي باشد و به هر سو که مي خواهد برود. ۳ -انعطاف پذيري:بايد به بچه ها اجازه داد تا ديدگاه هاي خود را عرضه کرده و از زاويه هاي مختلف به موضوع نگاه کنند، به فرزندانتان بياموزيد براي هر موضوع، نظرات جديدي يافته و براي هر مسئله راه حل هاي زيادي را در نظر گيرد. (ماهنامه پيام زن- ش ۱۵۴)