بازخورد عبارت است از:

 انعکاس یا ارائه یا عرضه ی نظر و عکس العمل یا  نظر و واكنش معلم نسبت به وضعيت يادگيري دانش آموز که به شکل کتبی و شفاهی( کلامی ) شامل صحبت ها و جمله های توصیفی منظوم و منثور معلم که در هر مرحله از فرايند یاد دهی- یادگیری از آن ها استفاده می شود .

به واقع همان داوري های شناختی ، فراشناختی و عاطفی معلم است که دانش آموز با دریافت به هنگام آن ها ، اطلاعاتی در خصوص میزان پیشرفت و موقعیت خود به دست می آورد ودرجهت  بهبودعملکرد خويش از آن ها ياری می گیرد

در حوزه ارزش یابی توصیفی :

نه تنها واژه ای بیگانه ای نیست ، بلکه يکی از عناصر اصلي آن می باشد؛ که اگر فرايندي ، هدفمند و هوشمندانه ارائه گردد، در بهبود فرايند يادگيري دانش‌آموزان نقشی سازنده ، مهم و رشد دهنده خواهد داشت .چراکه دانش آموز خواهد فهمید که در چه موقعیتی قرار دارد و نیازمند انجام  چه فعاليت‌هايي می باشد تا انتظارات آموزشي را محقق گرداند .

انواع بازخورد :

الف) بازخورد فرایندی( کلاسی )  

 ب) بازخورد پایانی 

الف) بازخورد فرایندی( کلاسی) 

   بازخوردهای فرایندی،همان بازخوردهای توصیفی شناختی و فرا شناختی است که معلم به منظور بهبود روش ها و نحوه ی یادگیری و آگاه شدن دانش آموز از قوت ها و ضعف های یادگیری مطالب و مباحث دروس مختلف به دانش آموز ارائه می نماید ؛ و دانش آموز با استفاده از این بازخورد های پيوسته، هدفمند ، متنوع ، توصيفی و ساده و قابلِ فهمِ معلم،پی می برد که در چه وضعيتی قرار دارد ؛ و چه فعاليت هایی را بايد انجام دهد

بايد ها در  بازخورد فرايندي :

1)       توجه به توانايي هاي فردي

2)       توجه به ميزان موفقيت فراگير

3)       ترغيب احساس خوب دانش آموز نسبت به خود

4)       شناساندن ميزان موفقيت به او

5)       افزايش اعتماد به نفس

6)       ايجاد حس لياقت و داشتن كفايت به وي

7)       تأثير مثبت بازخورد بر فراگير  

8)        القاء حس صداقت معلم به دانش آموز

ويژگي بازخورد فرايندي :

      فرايند بازخورد به مثابه هستة اصلي فرايند ياددهي _ يادگيري در کلاس درس بايد چنين ويژگيهايي را داشته باشد:

 الف ) پيوسته باشد؛ يعني دانش‌آموزان بايد در حين فرايند يادگيري بازخورد، دريافت دارند.

ب   )  سودمند باشد؛ يعني حاوي  اطلاعاتي باشد  که دانش‌آموز آگاه شود، چه فعاليتي را انجام دهد تا انتظارات آموزشي را به خوبي محقق  کند.

 ج  ) منبع بازخورد متنوع باشد؛يعني ازمنابع مختلف دريافت شود تا ازمنظرهاي مختلف ومتفاوت آثار و فعاليت دانش‌آموز بررسي شود.

د   )  توصيفي باشد؛ يعني براي دانش‌آموزان  ساده و قابل فهم باشد.

"بهتــرين و مفيدترين نوع بازخورد اين است که

تفسيردرستي از خطاهاي دانش‌آموزان به همراه توصيه هايي براي بهبود يادگيري به آنان ارائه دهد؛ به عبارت ديگر به آنها کمک کند تا با محتواي مباحث درسي عميقاً درگير شوند. 

     بنابراين، بازخوردهاي توصيفي به دانش‌آموزان اين امکان را مي دهد که وضعيت کنوني خود را به خوبي بشناسند و فعاليتهايي را که مناسب است انجام دهند تا پيشرفت بهتري داشته باشند. معلم نيز از اين طريق ديدگاههاي اصلاحي خود را اعلام و نتايج و تاثيرات آن را پي گيري مي کند.

مثال  1 :

معلمي درباره دانش‌آموز مذکور بخواهد به والدين يا خودش بازخورد توصيفي بدهد، ضمن برشمردن موفقيتهايش اشاره مي کند که" شما هنگام خواندن متون، جملات را از هم جدا نمي کنيد و بنابراين بهتر است اين تمرينات را انجام دهي......" اين توضيحات هم اعتماد به نفس دانش‌آموز را زياد مي کند وهم روش اصلاح وبهبود را به دانش‌آموز نشان مي دهد.

مثال  2 :  فرض کنيد که به دانش‌آموزان تکليفي داده شده است که بر اساس آن بايد دانش‌آموزان اطلاعاتي را درباره گياهان دارويي فراهم کنند. هدف اصلي اين تکليف پرورش مهارت جمع آوري اطلاعات است.معلم بعد از مشاهده گزارش دانش‌آموز به او چنين بازخورد مي دهد « دختر گلم، اطلاعات خوبي جمع آوري کرده اي مي بينم توانسته‌اي با دقت اطلاعات مناسبي به دست آوري. گزارشت را يک بار ديگر بخوان و نقطه گذاري آن را اصلاح کن» در اين بازخورد دانش‌آموز هم به ميزان موفقيتهايش و هم به ضعفهاي موجود در کارش آشنا مي شود.

معلمان، آگاهند که مشاهده خطا واشتباه در فعاليتهاي يادگيري دانش‌آموز امري طبيعي است، آنها بايد اين خطاها را به منزله ابزاري براي شناخت بهتر دانش‌آموز وبهبود عملکرد وي بپندارد. البته در صورتي که تحليل درستي از خطاي دانش‌آموز ارائه شود. يعني به علل خطاهاي دانش‌آموز توجه کنند.

 نمونه هايي از بازخورد هاي مثبت و سازنده :

به معلم پيشنهاد مي شود براي ارائه يک بازخورد سازنده از فعاليت کودک بهتر است جملات خود را با اين عبارتها آغاز کنند :

-         دختر خوبم شما موفق شده ايد که........

 - با خوشحالي زياد مي گويم که شما از عهده........

- خوبم شما.......... ياد گرفته ايد

- توانايي ات در............بهتر شده است.

- کارت نسبت به قبل بهتر شده است.

 - پيدا است که برا ي اين کار خيلي تلاش کرده اي.

- امروز از کارت لذت بردم.

- وقتي مي بينم که کارت بهتر شده خوشحال مي شوم.

- امروز موفق شدي که............ به درستي بنويسي( انجام دهي ).

 نكتـــــــه :    

بايد به اين نکته مهم توجه داشت که بازخوردهاي مثبت افراطي هم نقش مخربي در شخصيت کودک دارد. بازخورها بايد فرد را به تلاش بيشتر وا دارد. جملاتي مانند، «توهميشه موفق هستي» 

نمونه هايي از بازخورد هاي نياز به تلاش بيشتر :

-  نيازمند آن است که...........

 - درزمينه............................................... به تقويت نياز دارد(داري).

- به نظر مي رسد در...................... مشکل دارد(داري)

 - با انجام فعاليتهاي....................... در زمينـه................ موفق مي شــــود(مي شوي).

•        بهتر است در زمينه .... کوشش بيش تري بکني تا موفق گردي .

•            عزيزم لازمه ي پيشرفت خواستن است .

•         دلبندم هرگز کاري را که امروز مي تواني انجام دهي به فردا موکول نکن .

•پسرم : کساني موفق مي شوند و موفق باقي مي مانند که تلاش و تمرين داشته باشند.

نكته مهــــــم :

به فرد گفته شود که چه کاري را بايد انجـام دهد. پس، اين که تنها اشاره مي شود" بايد تلاش بيشتري بکني"، مبهم و نارســا است .

برخي جملات و کلمات را نبايد در بازخوردهاي توصيفي به کار برد. زيرا ممکن است در اعتماد به نفس دانش‌آموز خللي وارد کند. جملاتي مانند:

-  نمي تواند يا نمي تواني.

 - هميشه اشتباه مي کني.

 - قادر نيستي يا قادر نيست.

 - کارهايت کثيف و نا مرتب است.

- هميشه ناقص مي نويسي.

 بازخورد معلم از چه منابعي به دست مي آيد  :

-         پوشة کار، که آثار کوششــــهاي يادگيري فرد به شکل منطقي در آن  نگهــداري مي شود.

 - مشاهدات به عمل آمده  از دانش‌آموزان حين فعاليتهاي يادگيري که احتمال دارد معلم با ابزارهايي مانند چک ليست يا ثبت رويداد آنها را نزد خود نگهداري کرده باشد.

 - تحليل آزمونهايي که دانش‌آموزان انجام داده اند.مانند آزمونهاي عملکردي ويا آزمونهاي مداد ـ کاغذي ( آزمون درخانه، آزمون کتاب باز، آزمون گروهي و... )

- فعاليتها وتکاليف

 خودسنجي و همسال سنجي  ، بازخوردي سازنده :

خودسنجي عبارتست از ارزشيابي فرد از عملکرد و فعاليتهاي يادگيري خودش و

همسال سنجي عبارتست از ارزشيابي دانش‌آموز از عملکرد و فعاليتهاي يادگيري همسالانش.

هدف اساسي اين دو روش (خودسنجي و همسال سنجي ):

•    ايجاد احساس مسئوليت بيشتر نسبت به يادگيري خود و همسالان است.
•  خودآگاهي و افزايش حس مراقبت از فرايند يادگيري

براي اجراي بهتر اين روش به نکاتي اشاره مي شود:

•     براي ايجاد زمينه مناسب اجراي خودسنجي و همسال سنجي لازم است دانش‌آموزان از معيارها و ملاکهاي کار و فعاليت مورد ارزشيابي آگاهي داشته باشند.
•     در صورت امکان مي توانيد از خود دانش‌آموزان در تهيه معيارها و ملاکهاي کمک بگيريد. اين کار تجربه مفيدي براي دانش‌آموزان خواهد بود و احساس مسئوليت آنها را گسترش مي دهد.
•      تلاش کنيد، موقعيتي را فراهم سازيد که دانش‌آموزان احساس کنند در ارزشيابي از کار خودشان آزاد هستند.
•     در هنگام اجراي همسال سنجي تلاش کنيد، شرايطي را فراهم کنيد که دانش‌آموز احساس نمايد در هنگام ارزشيابي از کار ديگران در واقع خودش را مورد ارزشيابي قرار مي دهد. اين باعث مي شود سو گيري در کار دانش‌آموزان کاهش يابد، يعني آنها بايد احساس کنند همانگونه که ديگران را ارزشيابي مي کنند، خودشان نيز ارزشيابي مي شوند.
•     سعي کنيد از نتايج اين ارزشيابيها در گزارش پاياني کمتر استفاده کنيد. بيشتر از نتايج اين ارزشيابيها در بهبود فرايند يادگيري استفاده کنيد و در صورتي که براي گزارش پاياني از آنها استفاده مي کنيد با ارزشيابيهاي خودتان ترکيب کنيد.
•    فرصت خود ارزشيابي را پيوسته براي دانش‌آموزان فراهم سازيد.
•      به دانش‌آموزان بياموزيد که در ارزشيابي از نمره يا رتبه استفاده نکنند بلکه ارائه بازخورد توصيفي را به آنها بياموزيد.
•    در بازخوردهاي توصيفي وضعيت پيشرفت دانش‌آموز توصيف شود؛ يعني ضعفها و قوتها بيان شود و در صورت امکان رهنمودهايي نيز داده شود.

توجه   : 

دانش آموزان در طو ل سال در هیچ یک از آثار رتبه بندی (خيلي خوب  و ......) ارزشیابی نمیشوند

والسلام