مقدمه

از ابتداي آفرينش تا امروز همواره انسانها با مشكلات و سختي هاي فراواني مواجه بوده اند و با تلاش و  ايجاد تغييرو تحول و با طرح ايده هاي نوين در صدد كاهش يا رفع اين مشكلات بر آمده و در اين مسير نيز دست به اختراعات و ابتكارات بزرگي زده اند كه هم اكنون تمامي ملل جهان از آن بهره مندند.

با عنايت به اينكه يكي از هدفهاي مهم و اساسي نظام آموزش و پرورش يك كشور شناخت ، پرورش و هدايت استعدادهاي افراد جهت پرورش روحيه ي تحقيق و كاوش ، تفكر منطقي و استدلالي ، نقد ، خلاقيت و ابتكار است ، ضروري است با آموزش مهارتهاي لازم به دانش آموزان در جریان یادگیری و با استفاده از شیوه های مناسب سنجش و ارزشیابی ، از يك طرف زمينه سلامت روحي و جسمي آنان را فراهم نموده و از طرف ديگر آنهارا از لحاظ علمي و نحوه ي تفكر صحيح  تجهيز نموده ، تا توانايي حل مشكلات جامعه و تأمين رفاه بيشتر براي خود و سايرين را كسب نمايند.این مهارتها عبارتند از :

1- فراگرفتن مهارتهای شناختی جهت یادگیری ( یادگیری برای دانستن )

3- رشد شخصیت فردی به شکلی که بتواند به عنوان یک شهروند آگاه و مسئولیت پذیر در جامعه زندگی کند. ( یادگیری برای بودن و زیستن )

 اين پژوهش شامل بحث و بررسي در خصوص راههاي پرورش خلاقيت و ايجاد تفكر خلاق در كودكان است كه طي آن به شناخت موضوع و عوامل مؤثر در پرورش آن پرداخته شده است .

امروز تحول در آموزش و پرورش یک انتخاب نیست ، بلکه یک ضرورت اجتناب ناپذیر است . در اين تحقيق كه از نوع كتابخانه اي است ، سعي شده تا با زباني ساده و به شيوه كاربردي معلمين و والدين كودكان را با راهها و ديدگاههاي جديد صاحبنظران و با عوامل بازدارنده و موانع  رشد خلاقيت آشنا سازيم . اميد است صاحبنظران و دست اندركاران نظام آموزشي و والدين عزيز با وحدت و اشتراك مساعي شرايط را براي پرورش فرزنداني شايسته و مبتكر  فراهم آورند.  

تا مدتها صاحبنظران و متفكران براين باور بودند كه هوش و خلاقيت مترادف بوده و همواره در تعاريف خود از خلاقيت همان مفاهيم هوش را بيان مي نمودند. اما با تلاشهاي مجدانه تعدادي از محققين مانند گتسلر و جاكسون به تدريج اين دو مفهوم از هم جدا شده و تعاريف خاص پيدا كردند.

برهمين اساس با جداشدن مفهوم خلاقيت از هوش زمينه هاي فراواني براي بررسي و تحقيق دقيق تر از جانب متفكران فراهم شده كه جا دارد با آگاهي و كاربرد نتايج حاصل از اين تحقيقات و تلاشها زمينه هاي لازم براي پرورش خلاقيت  هر چه بيشتر مهيا شود .

با توجه به ديدگاه كارشناسان امر چنين نتيجه گيري مي شود كه به طور كلي مي توان عوامل مؤثر در پيدايش خلاقيت را به دو نوع تقسيم نمود :

الف) عوامل دروني :

در زير به صورت اجمالي به اين عوامل اشاره خواهد شد :

۱- كسب اطلاعات و مهارتهاي اوليه او مي بايست در حدي باشد كه بتواند به تعريفي جديد از مسأله دست پيدا كرده و با برقراري ارتباط منطقي بين دانسته ها ي خود و موضوع مورد نظر ، تفكر و ايده اي نو ارائه نمايد.

- فرد خلاق پس از كسب اطلاعات اوليه و تجارب و مهارتهای بعدي و تجزيه و تحليل مسأله در ذهنيات خود داراي نيرويي انگيزشي قوي بوده ، بدين معني كه با داشتن انگيزه اي قوي  به صورت فعال نظرات و ايده هاي خود را مطرح نموده و به اجرا در مي آورد .

که ضروری است در مدارس سعی شود تا دانش آموز به تدریج از انگیزه های بیرونی به سمت انگیره های  درونی هدایت شود.

ویژگیهای انگیزه بیرونی

احساس بی کفایتی یا کفایت کم

تصور بر این که موفقیت آنها تحت تأثیر عوامل محیطی مانند معلم و سوالات مناسب است

در صورت کسب موفقیت اندک هم ، آن را به شانس و تصادف نسبت می دهند و نه به تلاش و استعداد خود

 - آنچه كه در بروز نوآوري و خلاقيت تأثير بسزايي دارد ، وجود محيط مناسب با شرايط مطلوب براي تسهيل در ارائه ابتكارات فرد است.

- عوامل ديگري كه در بروز خلاقيت مؤثرند ، منشاء خارجي داشته و از بيرون باعث بارورشدن نوآوري و ابتكار در افراد خواهد شد . اين عوامل به دودسته كلي خانواده و مدرسه تقسيم مي شوند كه به اجمال به بررسي آنها پرداخته خواهد شد .

1-خانواده :

نكات مهم و ضروری كه خانواده ها براي پرورش خلاقيت كودكان می بایست مورد توجه قرار دهند ، عبارتند از :

اگر كودك در هنگام بيان نمودن افكار و ايده هاي خود با برخوردهاي ناشايست مواجه شود با احساس سرخوردگي دست به عقب نشيني زده و اعتماد به نفس و انگيزه ي خويش را از دست خواهد داد.

-مي بايست به آنها آموزش دهيم كه گاهي با نظرات و عقايد مخالف خود مواجه خواهند شد كه در اين صورت بايد سعي كنند درباره ي آن فكر كرده و در صورت صحت مطلب آن را بپذيرند.

-به عقايد و نظرات آنان حتي در صورت مغايرت با واقعيت احترام گذاشته و به آنها راه ارزيابي مطالب را بياموزيم .

-كودك بايد به دور از محيط استرس زا  و نا امن ،  همواره فضايي مملواز امنيت و آرامش را تجربه نمايد.

-كودكان بايد متناسب با اصالت هاي دروني و خانوادگي خود پرورش يابند.

-كودكان را به مطالعه و نويسندگي تشويق نماييم .

-كودكان را بايد به شركت در گروهها و اجتماعات تشويق و ترغيب نمود.

-از كنترل و نظارت دائمي و محسوس كودكان خودداري شود.

-آنها را براي مواجه شدن با جامعه ،  بااعتدال و ميانه رو پرورش دهيم .

-از حساسيت زيادي بر روي نتايج كار آنها بخصوص از نظر كمي ، جداً بپرهيزيم.

- در هنگام کسب موفقیت ، برای آنها پاداش مناسب در نظر بگیریم.

- به کودکان کم انگیزه ، مسئولیت محول شود.